Inleiding
In 2025 werd bij ruim 7.000 mensen de diagnose urotheelcelcarcinoom van de blaas (blaascarcinoom) gesteld, waarbij het bij ongeveer 2.200 patiënten een spierinvasief blaascarcinoom betrof. Het aantal nieuw gediagnosticeerde patiënten met spierinvasief blaascarcinoom is in de afgelopen jaren gestegen en is ongeveer drie keer hoger bij mannen dan bij vrouwen. Jaarlijks overlijden 1.300 mensen in Nederland aan de gevolgen ervan.1 De standaardbehandeling van stadium II en III spierinvasief blaascarcinoom is een radicale cystectomie met pelviene lymfeklierdissectie, voorafgegaan door cisplatinebevattende neoadjuvante chemotherapie gedurende 2 à 3 maanden bij fitte patiënten. Nivolumab is beschikbaar als adjuvante behandeling bij patiënten met spierinvasief blaascarcinoom met een hoog risico op recidief na radicale resectie en een PD-L1-tumorcelexpressie van ten minste 1%, na een voorlopig positief cieBOM-advies op basis van de resultaten van de CheckMate 274-studie.2 Recent kreeg perioperatief durvalumab bij patiënten die neoadjuvant cisplatinebevattende chemotherapie kregen, een positief cieBOM advies.3
In de hier te bespreken KEYNOTE-905-studie wordt radicale cystectomie met perioperatieve behandeling met enfortumab vedotin (EV) en pembrolizumab vergeleken met alleen radicale cystectomie bij patiënten met een resectabel spierinvasief blaascarcinoom die niet in aanmerking komen voor cisplatinebevattende chemotherapie of behandeling hiermee weigerden.4
EMA heeft EV in combinatie met pembrolizumab geregistreerd voor neoadjuvante behandeling en vervolgens na cystectomie als adjuvante behandeling bij patiënten met een resectabel spierinvasief blaascarcinoom die niet in aanmerking komen voor cisplatinebevattende chemotherapie.
Kankersoort en lijn van behandeling
Perioperatieve behandeling met EV en pembrolizumab werd onderzocht bij patiënten met een resectabel spierinvasief blaascarcinoom die niet in aanmerking kwamen voor cisplatinebevattende chemotherapie of hiervan afzagen.
Vergelijking met de referentiebehandeling in Nederland
In Nederland wordt aan fitte patiënten met een goede nierfunctie en een resectabel spierinvasief blaascarcinoom neoadjuvante cisplatinebevattende chemotherapie gegeven. Bij patiënten die niet in aanmerking komen voor cisplatinebevattende chemotherapie, wordt geen neoadjuvante systemische therapie gegeven. Postoperatief wordt nivolumab aangeboden bij patiënten met een verhoogd risico op recidief en PD-L1-tumorcelexpressie ≥ 1%. Adjuvant nivolumab was tijdens de looptijd van de KEYNOTE-905-studie nog niet in Nederland beschikbaar. Hiermee komt de standaardbehandeling in deze studie overeen met de referentiebehandeling in Nederland.
Methoden van de studie
De KEYNOTE-905-studie is een gerandomiseerde open-label multicenter fase III-studie voor patiënten met een resectabel spierinvasief urotheelcelcarcinoom van de blaas. Om voor inclusie in aanmerking te komen, dienden patiënten 18 jaar of ouder te zijn, een ECOG-performancestatus van 0-2 te hebben en een klinisch stadium T2-4aN0 of T1-4aN1 zonder afstandsmetastasen op CT-scan van thorax, abdomen en pelvis. Er moest sprake zijn van een contra-indicatie voor cisplatine volgens de gemodificeerde Galsky-criteria (ten minste 1 criterium is benodigd): een kreatinineklaring 30-59 ml/minuut/1,73 m2 lichaamsoppervlak, ECOG-performancestatus van 2, graad ≥ 2 audiometrische gehoorschade, graad ≥ 2 perifere neuropathie of NYHA-klasse III hartfalen. Daarnaast kwamen patiënten in aanmerking voor inclusie bij weigering van behandeling met cisplatinebevattende neoadjuvante chemotherapie. Andere histologische subtypen waren toegestaan mits er minimaal 50% urotheelcelcarcinoom aanwezig was. Patiënten die in de voorgaande 3 jaar waren behandeld met systemische therapie of ooit waren bestraald op de blaas en patiënten met actieve auto-immuunziekte die behandeld zijn met corticosteroïden in de voorgaande 2 jaar werden geëxcludeerd.
Patiënten werden in deze studie initieel 1:1 gerandomiseerd tussen chirurgische resectie met perioperatief pembrolizumab 3-wekelijks 200 mg intraveneus (3 kuren neoadjuvant en 14 kuren adjuvant) en alleen chirurgische resectie. In juni 2020 werd middels een amendement een derde groep toegevoegd (1:1:1 randomisatie) waarin patiënten behandeld werden met 3 kuren EV 1,25 mg/kg intraveneus op dag 1 en 8 en pembrolizumab 200 mg intraveneus op dag 1 van een 3-wekelijkse cyclus gevolgd door chirurgische resectie en vervolgens adjuvant 6 cycli EV en 14 cycli pembrolizumab. In november 2022 werd na een volgend amendement voorrang gegeven aan de vergelijking tussen de groep die behandeld werd met EV en pembrolizumab en chirurgische resectie (EVP-groep) en de groep die alleen chirurgische resectie onderging (controlegroep). In de controlegroep werd behandeling met adjuvant nivolumab toegestaan. De inclusie in de groep met alleen perioperatief pembrolizumab werd voortijdig gestaakt. De behandeling werd gestratificeerd naar klinische stadiëring (T2N0 versus T3-4aN0 versus T1-4aN1), geografische regio (Verenigde Staten versus Europese Unie versus de rest van de wereld) en geschiktheid voor behandeling met cisplatine (patiënten die niet in aanmerking kwamen voor cisplatine versus patiënten die cisplatine weigerden). Chirurgie bestond uit radicale cystectomie met pelviene lymfeklierdissectie en diende plaats te vinden binnen 8 weken na de laatste kuur EVP of randomisatie in geval van de controlegroep. Dosisaanpassing van pembrolizumab was niet toegestaan, behandelonderbreking vanwege bijwerkingen mocht maximaal 3 weken zijn. Dosisaanpassing voor EV was toegestaan. De behandeling met EV werd gestaakt na een behandelonderbreking van meer dan 6 weken vanwege bijwerkingen. De behandeling met EVP kon vroegtijdig worden afgebroken op verzoek van de patiënt, bij ziekteprogressie of recidief, een nieuwe maligniteit of om veiligheidsredenen.
In het oorspronkelijk ontwerp van de studie waren gebeurtenisvrije overleving (EFS) en pathologisch complete respons (pCR) de primaire eindpunten die in beide interventiegroepen vergeleken werden met de controlegroep. Het uiteindelijke primaire eindpunt van de studie was EFS, onafhankelijk en geblindeerd centraal vastgesteld. EFS was gedefinieerd als de tijd vanaf randomisatie tot een van de volgende gebeurtenissen: progressie van ziekte volgens RECIST 1.1 waardoor cystectomie niet mogelijk was, middels biopsie bewezen spierinvasieve restziekte in de blaas bij patiënten die niet werden geopereerd, irresectabele ziekte, lokaal recidief of metastasering vastgesteld middels beeldvorming of biopsie, of overlijden. Indien een patiënt vanwege andere redenen geen operatie onderging, werd dat niet beschouwd als gebeurtenis; in dat geval werd de patiënt opgevolgd conform protocol. Secundaire eindpunten waren overleving (OS) en centraal vastgestelde pCR, gedefinieerd als de afwezigheid van vitaal tumorweefsel (pT0N0) in het resectiemateriaal. Overige secundaire eindpunten waren onder andere veiligheid en ziektevrije overleving (DFS), gedefinieerd als de tijd vanaf de eerste CT-scan na chirurgische resectie tot optreden van lokaal recidief, metastasering of overlijden.
Een CT- of MRI-scan voor evaluatie werd verricht voor start van de neoadjuvante behandeling, uiterlijk 5 weken preoperatief, vervolgens 6 weken postoperatief en daarna elke 12 weken gedurende 96 weken. Vanaf het derde jaar werd iedere 24 weken een CT-scan verricht tot aan ziekteprogressie, beëindiging van de studie of overlijden.
Volgens het ontwerp van de studie waren 344 patiënten en 173 events nodig om, bij een eenzijdige alfa van 0,025, met 93% power een verschil in EFS vast te kunnen stellen als de werkelijke hazard ratio (HR) 0,59 is. Voor het secundaire eindpunt OS werd een eenzijdige alfa van 0,02475 gehanteerd en voor de pCR 0,00025, indien het EFS-verschil significant was.
Om de kans op type I-fouten in de analyses van de EFS en OS van de EVP-groep ten opzichte van de controlegroep te beperken werd een alfaverdeelsleutel gebruikt.
Er was 1 interim-analyse gepland voor EFS, na 133 events en 2 interim-analyses voor OS, namelijk ten tijde van de EFS interim-analyse en ten tijde van de finale EFS-analyse. De finale analyse voor OS was na 174 overlijdens gepland. In dit rapport worden de resultaten van de eerste interim-analyse voor EFS (eenzijdige grens voor significantie 0,0097) en OS (eenzijdige grens voor significantie 0,00488) besproken.
Effectiviteit van de behandeling afgezet tegen de bijwerkingen
Tussen december 2020 en juni 2024 werden 344 patiënten geïncludeerd door 242 centra in Azië, Australië, Europa, Noord- en Zuid-Amerika: 170 patiënten in de EVP-groep en 174 patiënten in de controlegroep. De uitgangskarakteristieken in de beide behandelarmen waren vergelijkbaar: de mediane leeftijd was 74 jaar in de EVP-groep en 73 jaar in de controlegroep, 77% had stadium T3N0 of T4aN0 en 84% in de EVP-groep en 80% in de controlegroep was niet geschikt voor behandeling met cisplatine volgens de Galsky-criteria. In beide groepen had 47% een PD-L1 combined positive score (CPS) van 10 of hoger.
Ten tijde van de eerste interim-analyse (data-cutoff 6 juni 2025) was de mediane follow-up 25,6 maanden en hadden 143 patiënten een EFS-event: 48 patiënten (28,2%) in de EVP-groep en 95 patiënten (54,6%) in de controlegroep. De geschatte EFS na 2 jaar was 74,7% in de EVP-groep en 39,4% in de controlegroep. Het verschil in EFS was statistisch significant met een HR van 0,40 (95%-BI: 0,28-0,57; p < 0,001) en consistent in de vooraf gespecificeerde subgroepen.
Er waren 38 patiënten (22,4%) overleden in de EVP-groep en 68 patiënten (39,1%) in de controlegroep. De geschatte OS na 2 jaar was 79,7% in de EVP-groep en 63,1% in de controlegroep. Het verschil was statistisch significant met een HR van 0,50 (95%-BI: 0,33-0,74; p < 0,001), en consistent in de vooraf gespecificeerde subgroepen. Het overlevingsvoordeel leek wat kleiner in de kleine groep patiënten die niet voldeed aan de Galsky-criteria, maar die behandeling met cisplatine weigerden (HR 0,87 [95%-BI: 0,28-2,76]).
Bij 97 patiënten (57,1%) werd een pCR gevonden in de EVP-groep en bij 15 patiënten (8,6%) in de controlegroep. Dit verschil van 48% (95%-BI: 39,5-56,5; p < 0,001) was statistisch significant.
In de EVP-groep ontvingen 167 patiënten (98%) ten minste 1 dosis medicatie. Behandelingsgerelateerde bijwerkingen leidden tot dosisreductie van EV bij 26 patiënten (16%) en tot voortijdig staken van de behandeling bij 62 patiënten (37%). De mediane neoadjuvante behandelduur was 1,6 maanden (3 cycli) en de mediane adjuvante behandelduur was 8 maanden in de EVP-groep waarin mediaan 6 cycli EV en 12 cycli pembrolizumab werden gegeven.
In de EVP-groep werden 149 patiënten (88%) geopereerd, waarvan 131 patiënten (88%) zonder uitstel. 100 patiënten (67%) startten met adjuvante behandeling. In de controlegroep werden 156 patiënten (90%) geopereerd waarvan 131 (84%) zonder uitstel. In de controlegroep kregen 29 patiënten (19%) adjuvant nivolumab. In totaal hadden 76 patiënten (46%) in de EVP-groep ten minste 1 behandelingsgerelateerde bijwerking van graad 3 of hoger, waarvan huidreacties voorkwamen bij 18 patiënten (11%). Er zijn in de EVP-groep 13 patiënten (8%) overleden waarvan 2 patiënten (1%) ten gevolge van behandelingsgerelateerde bijwerkingen en in de controlegroep zijn 9 patiënten (6%) overleden waarvan bij niemand een relatie met de behandeling verondersteld kon worden. Er is kwaliteit van leven gemeten, maar de uitkomsten hiervan zijn nog niet gerapporteerd.
In de EVP-groep kregen 8 patiënten (5%) na progressie of recidief een vervolgbehandeling, in de controlegroep waren dit 46 patiënten (26%). Deze vervolgbehandeling bestond in de EVP-groep uit chemotherapie bij 5 patiënten (3%) en 1 patiënt kreeg een anti–PD-(L)1-remmer. In de controlegroep kregen 34 patiënten (20%) chemotherapie, 21 patiënten (12%) een anti–PD-(L)1-remmer, 9 patiënten (5%) EV en 1 patiënt (1%) kreeg EVP.
Kwaliteit van de studie en interpretatie van de uitkomsten
Deze gerandomiseerde fase III-studie is niet placebogecontroleerd waardoor er een risico bestaat op bias waaronder informative censoring. Dit lijkt gezien het beperkte aantal patiënten dat zich heeft teruggetrokken uit de studie na randomisatie en het beperkt aantal gecensorde patiënten in de curve geen significante impact op de EFS en OS-analyse te hebben. Een significant deel van de patiënten in de EVP-groep is om verschillende redenen niet gestart met adjuvante behandeling.
Na een amendement werd in de controlegroep adjuvant nivolumab toegestaan. Op basis van het percentage patiënten dat een hoge PD-L1 CPS had (47%) kwam een groter aandeel patiënten in aanmerking voor adjuvant nivolumab dan de 19% die deze behandeling ontving. De auteurs stellen dat beperkte real world data laten zien dat adjuvant nivolumab nog niet overal even goed is geadopteerd en dat het percentage adjuvant nivolumab in lijn is met wat in de dagelijkse praktijk wordt gezien.
Door de perioperatieve opzet van de studie is niet duidelijk wat de respectievelijke bijdragen zijn van de neoadjuvante en adjuvante behandeling met EV en pembrolizumab en ook de relatieve bijdrage van EV en pembrolizumab blijft onduidelijk. De groep patiënten die behandeld werd met pembrolizumab monotherapie is voortijdig gesloten en de resultaten zijn nog niet bekend gemaakt (het is onduidelijk of dit ooit zal gebeuren).
Gedurende de looptijd van de studie hebben belangrijke wijzigingen in het ontwerp van de studie plaatsgevonden: de behandelgroep met EVP is toegevoegd, de groep met pembrolizumab monotherapie is voortijdig gestaakt en de primaire eindpunten zijn aangepast. Ook zijn het aantal te includeren patiënten, de power, en de timing en het benodigde aantal events voor de interim-analyses aangepast.
Slechts 1 patiënt in de controlegroep kreeg EVP op het moment van recidief. Hierdoor is niet goed aan te geven wat het voordeel is van perioperatieve behandeling ten opzichte van behandeling op het moment van optreden van recidief of metastasen.

Resultaten van de KEYNOTE-905-studie afgezet tegen de PASKWIL2025-criteria voor curatieve behandeling.
Discussie
In de KEYNOTE-905-studie wordt een statistisch significant voordeel aangetoond voor het primaire eindpunt EFS van chirurgische resectie met perioperatieve behandeling met EV en pembrolizumab ten opzichte van alleen chirurgische resectie bij patiënten met een resectabel spierinvasief blaascarcinoom die niet geschikt waren voor behandeling met cisplatinebevattende chemotherapie of dit weigerden (HR 0,40 [95%-BI: 0,28-0,57]; p < 0,001). De geschatte OS na 2 jaar was 79,7% in de EVP-groep en 63,1% in de controlegroep. Het OS-verschil was statistisch significant met een HR van 0,50 (95%-BI: 0,33-0,74; p < 0,001). Deze resultaten voldoen aan de criteria voor een positief advies volgens de PASKWIL2025-criteria voor curatieve behandeling.
Een van de beperkingen van de studie is dat onduidelijk blijft wat de respectievelijke bijdragen zijn van de neoadjuvante en adjuvante behandeling met EV en pembrolizumab. Inmiddels is de combinatie van EV en pembrolizumab naar aanleiding van de EV-302-studie waarin een significante overlevingswinst werd gevonden de standaard eerstelijnsbehandeling bij gemetastaseerde ziekte.5 Onduidelijk blijft hoe de resultaten geïnterpreteerd moeten worden als deze combinatie aan alle patiënten in de controletroep die voor behandeling in aanmerking kwamen bij recidief was gegeven.
Graad 3 of hogere behandelingsgerelateerde bijwerkingen kwamen zoals verwacht vaker voor in de EVP-groep, deze waren conform de bevindingen in de EV-302-studie. Ruim een derde van de patiënten staakte de behandeling voortijdig vanwege bijwerkingen. Hiermee zal in de dagelijkse praktijk met patiënten die meer comorbiditeit hebben, rekening gehouden moeten worden. De neoadjuvante behandeling met EVP leidt niet vaker tot uit- of afstel van chirurgische resectie.
Kosten
De behandeling met EV en pembrolizumab kost bij een lichaamsgewicht van 80 kg respectievelijk 6.927 euro en 5.721 euro per behandelcyclus van 21 dagen (bron: medicijnkosten.nl d.d. september 2026). Bij een mediane behandelduur van 9 cycli (3 neoadjuvant en 6 adjuvant) EV en 15 cycli (3 neoadjuvant en 12 adjuvant) pembrolizumab komen de totale medicatiekosten op 148.158 euro.
Conclusie
In de hier besproken KEYNOTE-905-studie wordt bij patiënten met een resectabel spierinvasief blaascarcinoom die niet geschikt waren voor behandeling met cisplatinebevattende chemotherapie of dit weigerden, na een follow-up van mediaan 25,6 maanden, een statistisch significant langere OS gezien van chirurgische resectie met perioperatieve behandeling met EV en pembrolizumab ten opzichte van de controlegroep die alleen chirurgische resectie onderging waarbij de 2-jaars OS met 16,6% verbeterde (HR 0,50 [95%-BI: 0,33-0,74]; p < 0,001). Dit resultaat voldoet aan de criteria voor een positief advies volgens PASKWIL2025-criteria voor curatieve behandeling.
Resultaten van de KEYNOTE-905-studie afgezet tegen de PASKWIL2025-criteria voor curatieve behandeling.
Referenties
- Nederlandse Kankerregistratie (cijfersoverkanker.nl).
- NVMO-commissie ter Beoordeling van Oncologische Middelen (BOM). Adjuvante behandeling met nivolumab bij patiënten met een verhoogd recidiefrisico van een spierinvasief urotheelcelcarcinoom. Med Oncol 2022;25(6):35-40.
- NVMO-commissie ter Beoordeling van Oncologische Middelen (BOM). Perioperatief durvalumab bij resectabel spierinvasief blaascarcinoom. Med Oncol 2026;29(1):30-4.
- Vulsteke C, Adra N, Danchaivijtitir M, et al. Perioperative Enfortumab Vedotin and Pembrolizumab in Bladder Cancer. N Engl J Med 2026;394(13):1257-69.
- Powels T, Valderrama BP, Gupta S, et al. Enfortumab vedotin and pembrolizumab in untreated advanced urothelial cancer. N Engl J Med 2024;390(10):875-88.